Ouder wordende honden en katten kunnen, net als mensen, dementie krijgen. De eerste signalen blijven vaak onopgemerkt of worden gezien als een normaal deel van het verouderingsproces. Dat is jammer, want wanneer we die eerste gedragsveranderingen herkennen, kunnen we het dier gericht ondersteunen en zijn levenskwaliteit langer behouden.
Wat is dementie?
Dementie bij huisdieren (cognitieve disfunctie) is een hersenaandoening waarbij het denkvermogen afneemt. De ouder wordende hersenen functioneren geleidelijk minder goed: er gaan zenuwcellen verloren en de verbindingen tussen hersencellen verzwakken. Ook kunnen schadelijke eiwitten zich ophopen in de hersenen, waardoor informatie minder goed wordt verwerkt.
Hoe herken je dementie?
In het begin zien we slechts subtiele gedragsveranderingen. Geleidelijk veranderen vertrouwde gedragspatronen, of gaat je dier zich duidelijk anders gedragen.
Veelvoorkomende signalen zijn:
- Verwarring/ desoriëntatie: je hond of kat lijkt verloren te lopen in eigen huis, staart naar een muur of blijft ergens doelloos staan.
- Veranderend slaapritme: dementerende dieren slapen veelal overdag en lopen ’s nachts onrustig rond.
- Minder of meer nabijheid zoeken: je dier lijkt minder geïnteresseerd in gezelschap, of wordt net opvallend aanhankelijk.
- Vergeetachtigheid: honden lijken de betekenis van eenvoudige verzoeken te vergeten.
- Zindelijkheidsproblemen: je hond kan zich nog wel lang ophouden, maar lijkt te vergeten dat het toilet buiten hoort, en plast daardoor vaker binnen. Dementerende katten kunnen almaar vaker naast de kattenbak plassen, of op ongewone (en helaas vervelende) plaatsen.
- Veranderingen in activiteit: je dier heeft minder zin in spelen of wandelen, of gaat net vaker doelloos rondlopen.
- Angst of onrust: sneller schrikken, rusteloos gedrag of zonder duidelijke aanleiding blaffen of miauwen.
- Vocalisatie: katten kunnen overmatig miauwen, vooral ‘s nachts, maar ook dementerende honden kunnen aanhoudend en doelloos blaffen.
- Minder zelfzorg: de kat houdt haar vacht niet langer schoon.
Wacht even… is het wel dementie?
Niet elk ouder dier met gedragsveranderingen heeft dementie. In de praktijk zien we vaker dat (chronische) pijn of andere ziekten vergelijkbare symptomen veroorzaken, zoals artrose, een te traag of te snel werkende schildklier, nierproblemen, hoge bloeddruk, verminderd zicht of gehoor…
Als je bovenstaande signalen bij jouw ouder dier herkent, kunnen er dus andere oorzaken spelen die veterinaire zorg vragen. Ga dus niet te snel concluderen en vraag je dierenarts om advies.
Hoe kun je je huisdier met dementie ondersteunen?
Net als bij mensen, kunnen we dementie bij dieren niet genezen. Wel kunnen we gerichte ondersteuning bieden zodat de hersenen zo lang mogelijk helder functioneren, wat de levenskwaliteit van je dier verlengt.
- Pas tijdig de voeding aan van je senior hond of kat
De juiste voeding ondersteunt de werking van de hersenen. Dit dieet bevat antioxidanten, omega 3-vetzuren en andere voedingsstoffen die hersencellen helpen te beschermen. Wacht niet met het aanbieden van senior voeding tot je dier tekenen van dementie vertoont: door tijdig te beantwoorden aan de veranderende behoeften van je dier, kun je bijdragen tot langdurigere helderheid en levensvreugde.
- Voedingssupplementen
Ook bepaalde supplementen kunnen ondersteuning bieden. Net zoals we de ouder wordende hond supplementen aanbieden die zijn gewrichten langer soepel houden, kunnen we zijn hersenfunctie ondersteunen. Overleg altijd met je dierenarts welk supplement geschikt is voor jouw huisdier.
- Medicatie
Medicamenteuze ondersteuning voor dementie is niet voor elk dier geschikt, maar sommige honden kunnen er baat bij hebben. Vraag ernaar bij je dierenarts.
- Een voorspelbare omgeving
Dieren met dementie hebben behoefte aan rust en regelmaat. Creëer daarom een voorspelbare, dagelijkse routine. Het helpt ook wanneer meubels en andere materialen op dezelfde plaats blijven staan.
Daarnaast heeft een ouder dier behoefte aan een eigen rustige, vertrouwde slaapplek waar hij ongestoord kan rusten, en waar hij altijd toegang toe heeft.
Zorg voor een veilige, comfortabele omgeving: leg antislipmatten neer als je dier makkelijk uitschuift en zorg ervoor dat bronnen als water, voer en kattenbak gemakkelijk bereikbaar zijn. Voor katten helpt het om water en voeding op verschillende plaatsen te zetten. Dit verhoogt niet alleen het veiligheidsgevoel, maar herinnert je ouder wordende kat er ook aan om voldoende te drinken.
- Mentale stimulatie
Zoals oudere mensen kruiswoordraadsels invullen om hun brein scherp te houden, zo hebben oudere dieren ook baat bij mentale stimulatie. Korte spelmomenten, eenvoudige speurspelletjes of voerpuzzels kunnen daarbij helpen. Wees bewust van de valkuil om je oudere dier niet te overladen. Denk eraan dat hij zich sneller overweldigd kan voelen, vaker rust nodig heeft, en dat overprikkeling de hersenen net meer overbelast. Kijk dus goed naar de individuele behoeften en kwetsbaarheid van jouw dier.
Wanneer neem je contact op met de dierenarts?
Gedragsveranderingen van de oudere hond of kat kunnen wijzen op beginnende dementie, maar ook op andere aandoeningen. Hoe sneller we het beginstadium opmerken, hoe sneller we kunnen behandelen of ondersteunen.
Merk je dus gedragsveranderingen op bij je senior hond of kat? Neem dan contact op met je dierenarts.
This text is AI-free